Zapytaj eksperta: Zawartość PHE w produktach – Jak to policzyć?

2021-02-25

Podstawą diety PKU jest znajomość swojej tolerancji PHE, czyli takiej podaży, która gwarantuje, że stężenie aminokwasu we krwi będzie na tzw. bezpiecznym poziomie. Aby ustalić tolerancję PHE konieczna jest znajomość ilości fenyloalaniny przyjmowanej w pożywieniu, z jednoczesnym oznaczeniem stężenia we krwi. W praktyce wygląda to tak, że produkty spożywane trzeba ważyć i wyliczyć z nich ilość PHE, białka i energii, a wszystkie obliczenia zapisywać w dzienniczku żywieniowym.

Jak wyliczyć ilość fenyloalaniny, białka i energii w spożywanych produktach?

Można korzystać z kalkulatora diety PKU w aplikacji PKU licznik, co znacznie ułatwi codzienne kontrolowanie i układnie diety, ale warto też znać tradycyjny sposób liczenia.

Niezbędne będą:

  • waga elektroniczna,
  • kalkulator,
  • kartka,
  • ołówek
  • tabele składu i wartości odżywczej żywności wydane przez Instytut Żywności i Żywienia. Można mieć skróconą podręczną ich wersje lub korzystać z aplikacji PKU Licznik lub Tabeli z wyszukiwarką PHE na pkuconnect.pl, gdzie znajdziemy większość produktów. W tabelach zawartość składników odżywczych podana jest w przeliczeniu na 100g części jadalnych produktu spożywczego.

Ważne! Jeżeli owoc ma grubą skórkę (np. pomarańcza) lub dużą pestkę (np. morela), sprawdzamy wagę po obraniu ze skóry i po wyciągnięciu pestki.

Przykład: Ile fenyloalaniny zawiera duże jabłko?

  1. Jabłko ważymy w całości i okazuje się, że waży 164g
  2. Odnajdujemy w tabeli zawartość PHE w 100g jabłka, która wynosi – 12mg PHE
  3. Obliczamy

 

Sposób 1

Układamy proporcje

100g jabłka—–12mg PHE

164g jabłka—–X mg PHE

X = 164×12/100 = 1968/100 = 19,68

X = 19,7

Sposób 2

W 100g jabłka jest 12mg PHE, czyli w 1g jest 0,12 mg (12:100 = 0,12mg). W następnym kroku mnożymy masę jabłka z naszego przykładu, czyli 164g, przez zawartość PHE w 1g, czyli 0,12mg

164 x 0,12 = 19,68 = 19,7

Sposób 3

Możemy też skorzystać z gotowego wzoru

Masa produktu (g) X [ilość PHE (mg na 100g produktu) : 100]=PHE (mg)

164 X [12:100] = 164 X 0,12 = 19,68 = 19,7

  1. Jabłko o wadze 164g zawiera 19,7 mg PHE

W ten sam sposób liczymy białko i energię

Musimy pamiętać, że tabele podają zawartość składników odżywczych w produkcie surowym, dlatego ważymy je przed obróbką termiczną. Ma to szczególne znaczenie w przypadku produktów suchych, pochłaniających przy gotowaniu wodę, jak np.: ryż PKU, makaron PKU, kasze PKU. Po ugotowaniu zwiększają one swoją objętość nawet 2-3 krotnie. Należy zwracać uwagę także na produkty, które po obróbce termiczne mogą zmniejszyć swoją objętość. Dla przykładu podam, że ziemniaki po usmażeniu (frytki) mogą dwukrotnie zmniejszyć swoją masę. Dlatego zawartość PHE w 100g frytek jest prawie 2 krotnie wyższa niż w 100g surowego ziemniaka.

Zapamiętaj!

Warto pamiętać, że w przybliżeniu 1g białka zawiera 50mg PHE, ale jeżeli mamy różne produkty, to można uśrednić, że 1g białka to 45mg PHE. Jeżeli przygotowywane danie zawiera tylko owoce, to zwyczajowo przyjmujemy że 1g białka to 27mg PHE

PROCENTOWA ZAWARTOŚĆ PHE W BIAŁKU W RÓŻNYCH GRUPACH ŻYWNOŚCI (Link R. 1997)

 GRUPA ŻYWNOŚCI

ZAWARTOŚĆ PHE

owoce

2,7%

warzywa

3,5%

warzywa strączkowe

5,8%

ziemniaki

4,9%

mleko i przetwory

5,1%

sery

5,5%

chleb i produkty zbożowe

5,6%

chleb i produkty PKU

2,0%-4,0%

mięso

4,6%

« Zobacz poprzedni wpis
Zobacz kolejny wpis »