Fenymenalni Radzą – Jak budować pozytywne relacje z dziećmi, aby było łatwiej porozumieć się w okresie nastoletniego buntu? Podsumowanie warsztatów psychologicznych online 2.

2020-12-15

Remont w mózgu i zmiany w relacjach

Okres młodzieńczego buntu bywa dla rodziców prawdziwym wyzwaniem. Nawet jeśli dzieci dotąd były spokojne i raczej nie sprawiały problemów, a rodzice mieli z nimi dobry kontakt, w okresie dorastania wzajemne porozumienie może być́ dużo trudniejsze.

Pojawiające się problemy w relacji rodzica z nastolatkiem wiążą się oczywiście z dotychczasowymi doświadczeniami między nimi, ale w dużej mierze związane są z intensywnymi przemianami hormonalnymi, neurologicznymi, emocjonalnymi i fizjologicznymi u nastolatka. Nastolatek nie tylko przeżywa burzę hormonalną, ale ma prawdziwy remont w mózgu. A wszyscy doskonale wiemy, jak trudno żyje się w czasie remontu. Uciążliwy bywa on też dla sąsiadów, a tu analogicznie – dla osób, które są w relacji z nastolatkiem.

Stawanie się dorosłym dzieje się przez kilka lat. Okres dojrzewania to proces przemiany z nieporadnego dziecka w samodzielnego dorosłego. Nastolatek w okresie dojrzewania ma trzy główne zadania do wykonania:

 

  • uniezależnić się emocjonalnie od rodziców
  • zbudować swoją tożsamość
  • stworzyć nowe bliskie relacje z osobami spoza najbliżej rodziny
  • a w PKU dodatkowe zadanie – wziąć w pełni odpowiedzialność za swoją dietę.

 

W przypadku dzieci chorujących na fenyloketonurię bardzo istotne jest, aby dieta nigdy nie stała się narzędziem wywierania wpływu, aby nie łączyć ją z karami i nagrodami, „zadowoleniem lub niezadowoleniem” rodzica, bo w okresie nastoletnim dziecko chętnie ją „zaatakuje”, aby zrobić rodzicowi „na złość” i odciąć się od tego, na czym bardziej zależy rodzicowi niż jemu. Włączanie dziecka w czynności organizacyjne, stymulowanie go do planowania posiłków jeszcze przed okresem nastoletnim pomoże uwewnętrznić mu dietę jako coś, co należy do niego i od niego  zależy.

Każdemu rodzicowi bliskie jest pragnienie, aby być w dobrych relacjach z dzieckiem. Wiek dojrzewania rządzi się swoimi prawami i w sposób szczególny młodzież wyczulona jest na autentyczność rodzica i własną autonomię. Kluczowymi sprawami są komunikacja i stosunek rodzica do dziecka oraz pojawiającej się jego dorosłości, zarówno pod względem jego decyzji, często mentalnego zagubienia i popełniania (można powiedzieć) błędów, choć w dużej mierze są to po prostu wybory z konsekwencjami.

 

Tło dobrych relacji z nastolatkiem

  • pozytywne założenia na temat dziecka
  • bezwarunkowa miłość i akceptacja
  • spokój i opanowanie (ale nie chłód)
  • nienachalna troska
  • zaufanie
  • poszanowanie intymności
  • partnerstwo
  • autonomia osobistych decyzji
  • współdecydowanie
  • prośba i perswazja zamiast przymusu
  • otwartość i powściągliwość w ocenianiu
  • humor i dystans
  • bliska, ale nie „kumpelska” relacja

 

Bariery komunikacyjne

Aby tworzyć pozytywne relacje, warto wystrzegać się niektórych przyzwyczajeń, które tak naprawdę są ogromnymi barierami dla zaufania i bezpieczeństwa.

OBWINIANIE I OSKARŻANIE

Znowu to samo! Mówiłam, żebyś tego nie jadł i wypił preparat. Co jest z tobą? Czy ty specjalnie to robisz? Chcesz źle się czuć?

PRZEZYWANIE

Jak mogłaś zapomnieć o korepetycjach. No głupie to kompletnie i bezczelne. Nie do wiary, że ciągle trzeba ci powtarzać jak małemu dziecku, co masz robić!

GROŻENIE

Jeśli uważasz, że przestrzeganie diety nie jest taką ważną sprawą, to ja uważam, że granie na komputerze w minecraft też nie jest taką ważną sprawą i wcale nie musisz tego robić.

MĘCZEŃSTWO

Proszę cię tylko o to, byś zjadła to, co ugotowałam. Chodzę specjalnie na zakupy, gotują oddzielnie dla ciebie i całej rodziny, zajmuje mi to dużo czasu. Tak bardzo angażuję się, abyś była zdrowa.

KAZANIA

Musimy o czymś porozmawiać, chodzi o twoje zachowanie przy stole. Mlaskasz, kruszysz i może wydaje ci się to zabawne, ale wcale takie nie jest. Ludzie oceniają nas na podstawie naszych manier. A jeśli już zdarzy ci się coś nieodpowiedniego to wykaż trochę kultury i powiedz przepraszam.

SARKAZM

No tak, ty wiesz najlepiej, jak zorganizować sobie naukę. Tyle jedynek co ostatnio przyniosłeś do domu tylko o tym świadczy. Brawo, naprawdę szacun.

 

Ku relacji i współpracy

Dorastające dziecko potrzebuje czuć partnerstwo w relacji. Nastolatki mają tendencję do radykalnych opinii i czarno-białego widzenia świata. Jednocześnie brak im jeszcze „życiowej mądrości”: wiedzy i doświadczenia. To sprawia, że w wielu spornych czy niejednoznacznych kwestiach trudno jest im porozumieć́ się̨ z dorosłymi. W rozmowach z nastolatkiem warto stosować aktywne słuchanie, pytania otwarte. W sytuacjach konfliktowych lub pełnych napięcia warto, aby rodzic przykładał dużą wagę do tego, w jaki sposób i po co zwraca uwagę. Nie może mieć to posmak poniżania, wyższości, grożenia, szantażowania, bo to prędzej czy później obróci się przeciwko relacji.

Dlatego…

Zamiast wydawać rozkazy – opisz problem, skup się na faktach.

Zamiast atakować nastolatka – opisz co czujesz

Zamiast obwiniać – udziel informacji

Zamiast grozić – zaproponuj wybór

Zamiast długich kazań –powiedz to jednym słowem

Zamiast złośliwości – określ swoje wartości lub oczekiwania

 

Odkryć na nowo swoje dziecko i rodzicielstwo

Wiek dojrzewania jest wyzwaniem rozwojowym dla dziecka a dla rodzica wyzwaniem rodzicielskim. To okres intensywnych przemian, choć nastolatek dorasta, wciąż̇ potrzebuje oparcia w rodzicach. Warto pamiętać, że pod trudnymi komunikatami nastolatka zarówno jest złość, potrzeba autonomii, nastoletnie cierpienie, ale także wołanie, by zostać usłyszanym i zobaczonym.

 

Dziecko rzadko potrzebuje dobrego mówcy, częściej dobrego słuchacza. 

(Robert Brault)

 

Rodzice mogą jedynie dawać dobre rady lub wskazać właściwą ścieżkę, ale ostateczny kształt charakteru człowieka leży w jego własnych rękach. 

(Anne Frank)

 

 

Dorota Gromnicka, psycholog – psychoterapeuta

 

« Zobacz poprzedni wpis
Zobacz kolejny wpis »